Szybki kontakt




Bramki logiczne w notacji BPMN służą do prezentowania logiki przepływów w procesach biznesowych. Jeśli w danym procesie występuje kilka alternatywnych ścieżek działania, miejsce rozwidlenia ścieżek powinniśmy zaprezentować na modelu za pomocą bramki.

Bramka logiczna symbolizuje rozgałęzienie. Wyjścia z bramki odpowiadają za konkretne wyrażenia warunkowe.

Poniżej znajdziesz krótki opis wszystkich bramek logicznych dostępnych w notacji BPMN 2.0.

Bramka wykluczająca – XOR

Jeśli w procesie istnieje kilka alternatywnych ścieżek, ale tylko jedna z nich może zostać wybrana w danym przebiegu, używamy bramki wykluczającej. Jest ona oznaczana na modelu za pomocą pustego znaku diamentu lub znaku diamentu z symbolem „X” wewnątrz niego.

Symbol „X” pochodzi od operatora XOR, oznaczającego exclusive or. Operator XOR pozwala na wybór tylko jednej z wielu ścieżek. Bramka wykluczająca jest często nazywana punktem decyzyjnym.

notacja BPMN bramka XOR

W przypadku bramki wykluczającej każdy przepływ wychodzący odpowiada za jeden warunek sprawdzający i jego prawdziwość. Jeśli warunek związany z daną ścieżką wychodzącą z bramki nie jest prawdziwy, ścieżka ta nie zostanie wybrana.

Na bramce możemy mieć tyle wyrażeń warunkowych, ile jest ścieżek. Może też istnieć ścieżka, która jest domyślna, bez wyrażenia warunkowego. Ścieżka domyślna musi zostać wybrana w sytuacji, gdy nie została wybrana żadna inna ścieżka. Jest ona oznaczana znakiem ukośnika na krawędzi.

notacja BPMN bramka XOR - przykład 2

Poszczególne wyjścia z bramki możemy opisywać za pomocą języka naturalnego.

Modelując procesy powinniśmy używać symboli konsekwentnie. Jeśli zdecydujesz się na oznaczanie bramki wykluczającej za pomocą symbolu diamentu ze znakiem X w środku, w całym swoim modelu powinieneś w ten sposób oznaczać bramkę wykluczającą.

Bramka niewykluczająca – OR

Jeśli w procesie istnieje kilka alternatywnych ścieżek i możliwe jest wybranie kilku z nich, używamy bramki niewykluczającej. Jest ona oznaczana na modelu za pomocą znaku diamentu z symbolem „O” wewnątrz niego. Symbol „O” pochodzi od operatora „OR”.

Bramka niewykluczająca oznacza, że w procesie sprawdzane są warunki na wszystkich ścieżkach wychodzących z danej bramki i uruchamiana jest każda ścieżka, której warunek jest prawdziwy. Domyślna ścieżka oznaczana jest symbolem ukośnika. Ścieżka domyślna zostanie wybrana, jeśli nie zostanie wybrana żadna inna ścieżka. Ścieżka domyślna jest pomijana, jeśli zostanie wybrana którakolwiek z pozostałych ścieżek.

Według specyfikacji BPMN 2.0 wyrażenie warunkowe przy ścieżce domyślnej powinno być ignorowane. Dlatego w modelach nazwy przepływów domyślnych są często pominięte.

notacja BPMN bramka OR

W zależności od wyrażeń, które zostały określone dla krawędzi wychodzących z bramki niewykluczającej, bramka ta może funkcjonować jako:

  • punkt decyzyjny
  • punkt zrównoleglenia kilku ścieżek

Jeśli określone wyrażenia wykluczają się wzajemnie, mamy do czynienia z alternatywnymi przebiegami procesu. W takim przypadku możliwa jest tylko jedna ścieżka w procesie i można zastosować bramkę wykluczającą lub bramkę niewykluczającą.

Bramka niewykluczająca jest elastyczna. Jeśli w trakcie modelowania pojawi się kolejna ścieżka, która będzie opatrzona warunkiem niezależnym od pozostałych, wystarczy dodać tę ścieżkę. Nie będzie konieczności zmiany rodzaju bramki i ponownej analizy wyrażeń na wszystkich ścieżkach.
Sprawdzi się ona też dobrze w sytuacji, w której warianty wyrażeń warunkowych na ścieżkach wychodzących mogą ulegać zmianie.

Bramka równoległa

Jeśli w danym procesie, czynności są realizowane niezależnie, należy zastosować bramkę równoległą. Jest ona reprezentowana przez znak diamentu ze znakiem plusa (+) wewnątrz. Równoległe procesy muszą być niezależne, ale nie muszą być realizowane w tej samej chwili.

notacja BPMN bramka równoległa

W przypadku bramki równoległej wszystkie ścieżki, które z niej wychodzą będą realizowane. Bramkę równoległą możemy stosować również do synchronizacji niezależnych fragmentów procesu. W ten sposób mamy pewność, że dane czynności w procesie zostaną wykonane jedynie wtedy, gdy wcześniejsze równoległe ścieżki zostaną zrealizowane.

notacja BPMN bramka równoległa i synchronizacja

Bramka złożona

Bramka złożona umożliwia określenie jej warunku aktywacji oraz stanu.

Warunek aktywacji bramki to wyrażenie logiczne, którego spełnienie umożliwia przejście przez bramkę i kontynuację procesu.
Stan bramki to jedna z dwóch sytuacji: oczekiwanie bramki na uruchomienie lub zresetowanie. Dodatkowym atrybutem, który można wykorzystywać w bramce złożonej, jest licznik aktywacji każdego przepływu wchodzącego do bramki.

Przepływy wychodzące z bramki złożonej powinny być traktowane tak samo, jak w przypadku bramki niewykluczającej. Dany przepływ jest aktywowany tylko wtedy, gdy jego wyrażenie warunkowe jest spełnione. Jeśli żaden z przepływów wychodzących nie posiada spełnionego wyrażenia warunkowego, wybierana jest domyślna ścieżka. Jeśli domyślna ścieżka nie jest określona, następuje wyjątek.

BPMN bramka złożona

Bramkę złożoną można zastąpić innymi bramkami np. bramką niewykluczającą. Dlatego nie wszystkie programy do modelowania procesów biznesowych obsługują bramkę złożoną.

Bramki oparte na zdarzeniach początkowych

Bramka równoległa oparta na zdarzeniach rozpoczynająca proces

Jeśli chcemy zaznaczyć, że proces rozpoczyna się pod wpływem kilku zdarzeń, symbol wewnątrz bramki rysujemy przy użyciu okręgu z niepogrubioną jedną krawędzią.

Poniżej przykład bramki równoległej opartej na zdarzeniach, która rozpoczyna proces. W przykładzie występuje bramka równoległa. W przypadku tej bramki proces się rozpocznie, jeśli nastąpi jedno ze zdarzeń. Proces zakończy się poprawnie, tylko w sytuacji, jeśli wystąpią wszystkie zdarzenia.

BPMN bramka równoległa oparta na zdarzeniach

Bramka wykluczająca oparta na zdarzeniach rozpoczynająca proces

W przypadku bramki wykluczającej opartej na zdarzeniach, wystarczy wystąpienie jednego ze zdarzeń, aby proces został rozpoczęty. Do rozpoczęcia i zakończenia procesu wymagane jest wystąpienie tylko jednego ze zdarzeń.

BPMN bramka wykluczająca oparta na zdarzeniach

Bramka oparta na zdarzeniach pośrednich

Bramka ta umieszczana jest przed zdarzeniami, których dotyczy. Gdy proces dotrze do bramki opartej na zdarzeniach pośrednich, aktywowane są wszystkie przepływy z niej wychodzące. Wybór ścieżki zależny jest od tego, które ze zdarzeń nastąpi pierwsze. Wykonywana będzie jedynie ta ścieżka, w przypadku której jako pierwsze nastąpi zdarzenie. Pozostałe ścieżki zostaną pominięte.

BPMN bramka oparta na zdarzeniach pośrednich

Bramka oparta na zdarzeniach pośrednich musi mieć co najmniej dwa przepływy wychodzące. Żaden z przepływów wychodzących nie może mieć wyrażenia warunkowego. Dozwolone zdarzenia pośrednie następujące po tej bramce:

  • Komunikat
  • Sygnał
  • Timer
  • Zdarzenie-warunek
  • Wielozdarzenie

W notacji BPMN 2.0 istnieją jedynie bramki oparte na zdarzeniach początkowych. Nie ma bramek opartych na zdarzeniach końcowych. Zdarzenia końcowe kończą proces i nie ma potrzeby modelowania w nich bramek.

Dla każdej bramki staraliśmy się podać jakiś prosty przykład. Na szkoleniach prezentujemy dużo więcej przykładów w formie ćwiczeń i zrozumienie bramek logicznych nie jest trudne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.