Data: 17.12.2025

Łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL

Spis treści

• Łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL
  • Łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL
  • Operatory logiczne AND i OR – jak łączyć wiele warunków w jednym zapytaniu?
    • Operator AND (I) w PostgreSQL
    • Operator OR (LUB) w PostgreSQL
    • Łączenie AND i OR – uwaga na priorytety
  • Operatory IN i NOT IN – filtrowanie wielu wartości
    • Operator NOT IN a wartość specjalna NULL
  • Operatory BETWEEN i NOT BETWEEN – filtrowanie zakresów
  • Operatory LIKE i NOT LIKE – podstawowe wyszukiwanie wzorców
  • Operatory ILIKE i NOT ILIKE – wyszukiwanie bez rozróżniania wielkości liter
  • Zestawienie operatorów

W tym poradniku pokażę Ci, jak wykorzystać łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL, aby uprościć kod i wyszukiwać fragmenty tekstu.

Łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL

W poprzednim artykule Wybieranie kolumn i filtrowanie wierszy w PostgreSQL opisywaliśmy, w jaki sposób wybierać kolumny i w prosty sposób filtrować wiersze przy użyciu znaków równości, mniejszości i większości oraz jak stronicować wyniki zapytań.

Jednak pracując z bazami danych rzadko szukamy tylko jednej konkretnej wartości. Częściej musimy odpowiadać na pytania w stylu: „Pokaż klientów, którzy kupili produkt X LUB Y” albo „Znajdź wszystkich pracowników, których nazwisko zaczyna się na literę K”.

Aby realizować takie zadania, niezbędne jest poprawne łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL.

W tym artykule pokażę Ci, jak używać operatorów AND i OR oraz filtrować dane przy użyciu IN, BETWEEN, a także jak stosować LIKE i ILIKE.

Operatory logiczne AND i OR – jak łączyć wiele warunków w jednym zapytaniu?

Operatory logiczne AND i OR służą do budowania złożonych zapytań. Możemy ich używać np. w klauzuli WHERE, za pomocą której filtrujemy rekordy z tabeli.

Operator AND (I) w PostgreSQL

Operatora AND używamy, gdy zależy nam na zawężeniu wyników wyszukiwania. Aby dany rekord pojawił się w wynikach zapytania, musi on spełniać jednocześnie wszystkie warunki połączone tym operatorem. Jeśli chociaż jeden z warunków nie jest zgodny z prawdą (nie jest spełniony), wiersz nie zostanie uwzględniony w wyniku zapytania.

W przykładzie szukamy pracowników, którzy pracują w biurze w Londynie na stanowisku przedstawiciela handlowego (Sales Representative).

Kolumna City musi zawierać wartość „London” i kolumna Title zawierać wartość „Sales Representative”, aby rekord trafił do wyniku zapytania.

SELECT First_Name, Last_Name, Title, City
FROM Employees
WHERE City = 'London'
     AND Title = 'Sales Representative';

W tabeli przedstawiam logikę trójwartościową dla operatora AND (koniunkcji) stosowaną w języku SQL.

Zasady działania:

• wynik jest prawdziwy (TRUE) tylko wtedy, gdy obydwie strony wyrażenia są prawdziwe
• jeśli chociaż jeden argument jest fałszywy (FALSE), wynik zawsze będzie fałszywy
• UNKNOWN w połączeniu z prawdą pozostaje nieznany, gdyż brakująca (nieznana) wartość mogłaby się okazać fałszem

Operator OR (LUB) w PostgreSQL

Operator OR działa na zasadzie alternatywy. Aby dany rekord został uwzględniony w wyniku zapytania, wystarczy, że spełni on przynajmniej jeden z podanych warunków.

W wyniku poniższego zapytania otrzymamy listę firm, które mają siedzibę w Niemczech, a także tych, które mają siedzibę we Francji.

Kolumna Country musi zawierać wartość „Germany” lub „France”, aby rekord trafił do wyniku zapytania.

SELECT Company_Name, City, Country
FROM Suppliers
WHERE Country = 'Germany' OR Country = 'France';

Poniższa tabela przedstawia logikę trójwartościową dla operatora OR (alternatywy).

Zasady działania:

• jeśli chociaż jeden argument jest prawdziwy, wynik zawsze będzie TRUE nawet jeśli drugi to UNKNOWN
• wynik jest FALSE tylko wtedy, gdy obydwie strony wyrażenia są fałszywe
• UNKNOWN pojawia się wtedy, gdy nie mamy pewności co do wyniku np. FALSE OR UNKNOWN daje UNKNOWN, gdyż gdyby nieznana wartość okazała się prawdą, wynik byłby prawdziwy

Łączenie AND i OR – uwaga na priorytety

Podczas łączenia operatorów logicznych AND i OR kluczowe znaczenie ma ich priorytet wykonania. Operator AND ma wyższy priorytet niż OR, co oznacza, że jest wykonywany jako pierwszy.

W poniższym przykładzie w wyniku otrzymamy wszystkich pracowników z Seattle, niezależnie od ich stanowiska oraz tylko tych pracowników z Londynu, którzy pracują na stanowisku Sales Representative.

SELECT First_name, Last_name, City, Title
FROM employees
WHERE City = 'Seattle'
OR City = 'London' AND Title = 'Sales Representative'

W poniższym przykładzie kolejność wykonywania warunków określamy za pomocą nawiasów.

• za pomocą operatora OR sprawdzamy, czy pracownik jest przypisany do biura w Seattle lub w Londynie
• operator AND łączy wynik poprzedniego warunku z wymogiem, aby stanowisko pracownika (Title) było równe „Sales Representative”
• w wyniku otrzymujemy pracowników z Seatle lub Londynu pracujących na stanowisku „Sales Representative”

SELECT First_name, Last_name, City, Title
FROM employees
WHERE (City = 'Seattle' OR City = 'London')
AND Title = 'Sales Representative'

Operatory IN i NOT IN – filtrowanie wielu wartości

Operatory IN i NOT IN służą do filtrowania danych na podstawie listy wielu wartości.

Operator IN sprawdza, czy dana kolumna zawiera jedną z wartości wskazanych na liście.

Poniższe zapytanie zwraca pracowników, którzy pracują w Seattle lub w Londynie.

SELECT First_name, Last_name, City, Title
FROM employees
WHERE City IN ('Seattle', 'London');

Operator NOT IN pozwala wykluczyć określone wartości z wyników zapytania. W poniższym zapytaniu otrzymamy pracowników, który nie pracują w Seattle i Londynie.

SELECT First_name, Last_name, City, Title
FROM employees
WHERE City NOT IN ('Seattle', 'London');

Operator NOT IN a wartość specjalna NULL

Zapytanie z NOT IN i wartością specjalną NULL w warunku zwraca pusty wynik, gdyż SQL tłumaczy operator NOT IN na serię warunków połączonych operatorem AND.

W przykładzie poniżej sprawdzamy, czy ID pracownika jest różne od 3 i różne od 5 i różne od NULL.

Przykładowo dla rekordu o ID nr 1 sprawdzamy:

• czy ID 1 jest różne od 3 – wynik PRAWDA (TRUE) i
• czy ID 1 jest różne od 5 – wynik PRAWDA (TRUE) i
• czy ID 1 jest różne od wartości specjalnej NULL – wynik nie wiadomo (UNKNOWN). Wynik jest nieznany, gdyż nie jest znana wartość, która mogłaby być pod NULL

W przypadku operatora AND wszystkie warunki muszą być spełnione (dla każdego musimy otrzymać w wyniku PRAWDA), aby rekord trafił do wyniku zapytania. W wyniku otrzymamy zbiór pusty, gdyż przy sprawdzaniu, czy ID danego rekordu jest różne od NULL, otrzymujemy wynik UNKNOWN.

SELECT *
FROM Employees
WHERE EmployeeID NOT IN (3,5,NULL);

Operatory BETWEEN i NOT BETWEEN – filtrowanie zakresów

Operatory BETWEEN i NOT BETWEEN służą do filtrowania danych na podstawie określonego zakresu wartości.

Operator BETWEEN sprawdza, czy dana wartość mieści się pomiędzy dwoma granicami, włącznie z wartościami brzegowymi zakresu. Obejmuje on zarówno dolną, jak i górną granicę zakresu.

SELECT Order_ID, Order_date, Freight
FROM Orders
WHERE Order_date BETWEEN '1996-07-04' AND '1996-07-08';

Operator NOT BETWEEN wybiera wartości, które nie mieszczą się w podanym zakresie. W przykładzie wybrane zostaną wszystkie rekordy, w przypadku których data zamówienia (Order_date) jest mniejsza niż 1996-07-09 lub większa niż 1998-05-05.

SELECT Order_ID, Order_date, Freight
FROM Orders
WHERE Order_date NOT BETWEEN '1996-07-09' AND '1998-05-05';

Operatory LIKE i NOT LIKE – podstawowe wyszukiwanie wzorców

W pracy z bazami danych często potrzebujemy odnaleźć dane tekstowe nie według pełnej wartości, lecz według określonego wzorca. W SQL służy do tego operator LIKE.

W PostgreSQL operatory LIKE i NOT LIKE są wrażliwe na wielkość liter (case-sensitive).

Symbole wieloznaczne w LIKE:

• procent (%) – zastępuje dowolny ciąg znaków (0 lub więcej znaków)
• podkreślenie (_) – zastępuje dokładnie jeden dowolny znak

W przykładzie poniżej wybieramy te rekordy, w przypadku których nazwisko klienta zaczyna się na wielką literę „M”.

SELECT Contact_Name
FROM Customers
WHERE Contact_Name LIKE 'M%';

W kolejnym przykładzie wybieramy te rekordy, w przypadku których nazwisko klienta kończy się na małą literę „m”.

SELECT Contact_Name
FROM Customers
WHERE Contact_Name LIKE '%m';

Operator NOT LIKE pozwala wykluczać dane pasujące do określonego wzorca. W przykładzie poniżej wybieramy te rekordy, w przypadku których nazwisko klienta nie zaczyna się na wielką literę „M”.

SELECT Contact_Name
FROM Customers
WHERE Contact_Name NOT LIKE 'M%';

Operatory ILIKE i NOT ILIKE – wyszukiwanie bez rozróżniania wielkości liter

Czasami chcemy zignorować wielkość liter. W PostgreSQL służą do tego operatory ILIKE i NOT ILIKE.

W przykładzie poniżej znajdziemy nazwiska, które zaczynają się na „m” lub „M” (wielkość litery nie ma znaczenia).

SELECT Contact_Name
FROM Customers
WHERE Contact_Name ILIKE 'm%';

W przykładzie poniżej znajdziemy nazwiska, które nie zaczynają się na „m” lub „M” (wielkość litery nie ma znaczenia).

SELECT Contact_Name
FROM Customers
WHERE Contact_Name NOT ILIKE 'm%';

Zestawienie operatorów

Poniższa tabela zawiera zestawienie prezentowanych w artykule operatorów.

Jeśli czujesz, że chcesz lepiej opanować łączenie warunków filtrowania i wzorce w PostgreSQL oraz poznać więcej praktycznych przykładów, serdecznie zapraszamy Cię na nasz kurs PostgreSQL poziom podstawowy.

Paula Gajewska
Programistka Python, SQL

Udostępnij wpis: