Data: 19.06.2025

Typy danych w MS SQL Server

Spis treści

• Typy danych w MS SQL Server
  • Typy danych w MS SQL Server
  • Kategorie typów danych
  • Dokładne typy numeryczne w SQL Server
  • Przybliżone typy numeryczne
  • Typy daty i czasu w SQL Server
  • Typ znakowy – łańcuchy znaków i łańcuchy znaków Unicode
  • Ciągi binarne
  • Typy danych specjalnego przeznaczenia
  • Łączenie wyrażeń różnych typów w MS SQL Server
  • Priorytety typów danych
  • Typy danych SQL Server tworzone przez użytkownika
  • Jaki jest cel tworzenia typów danych użytkownika?

W artykule Typy danych w MS SQL Server przedstawiam informacje, w jaki sposób używać typów danych w zapytaniach SQL.

Typy danych to jeden z fundamentów bazy danych. W Microsoft SQL Server pełnią kluczową rolę w definiowaniu struktury danych, wpływają na wydajność zapytań oraz integralność danych i sposób ich przechowywania.

Typy danych w MS SQL Server

Typ danych to atrybut określający rodzaj danych, które dany obiekt może przechowywać np. dane liczbowe, znakowe, pieniężne, daty i godziny.

Kategorie typów danych

Typy danych w SQL Server możemy podzielić na kilka głównych kategorii. Każda kategoria odpowiada innemu rodzajowi informacji.

• Dokładne typy numeryczne (Exact numerics)
• Przybliżone typy numeryczne (Approximate numerics)
• Typy daty i czasu (Date and time)
• Łańcuchy znaków (Character strings)
• Ciągi binarne (Binary strings)
• Inne typy danych (Other data types)
• Typy danych o dużej wartości (Large value data types): varchar(max), nvarchar(max)
• Typy danych dużych obiektów (Large object data types): text, ntext, image, varbinary(max), xml

Dokładne typy numeryczne w SQL Server

Dokładne typy numeryczne w SQL Server służą do przechowywania liczb, które wymagają pełnej precyzji i dokładności, bez zaokrągleń czy błędów przybliżenia. Są szczególnie istotne w systemach finansowych, księgowych, magazynowych czy wszędzie tam, gdzie nawet najmniejsza strata precyzji może prowadzić do błędnych obliczeń.

SQL Server oferuje następujące dokładne typy numeryczne:

Typy danych decimal i numeric są identyczne.

Przybliżone typy numeryczne

Przybliżone typy numeryczne służą do przechowywania liczb zmiennoprzecinkowych, czyli takich, które mogą zawierać bardzo duże lub bardzo małe wartości oraz liczby po przecinku. W przeciwieństwie do typów dokładnych (decimal, int itd.), tego rodzaju dane nie gwarantują pełnej precyzji – mogą wystąpić niewielkie błędy zaokrągleń.

Typy float i real są używane tam, gdzie dokładność nie jest najważniejsza, ale istotny jest duży zakres wartości lub szybkość obliczeń – na przykład w analizach naukowych, danych pomiarowych, systemach telemetrycznych lub grafice komputerowej.

Typy daty i czasu w SQL Server

Typy daty i czasu w SQL Server umożliwiają przechowywanie informacji związanych z kalendarzem i zegarem – takich jak daty urodzenia, terminy dostaw, godziny logowania, przedziały czasowe, a nawet znaczniki czasu z precyzją do części sekundy.

W zależności od potrzeb możesz wybrać typ zawierający tylko datę, tylko czas, pełen znacznik daty i czasu, a nawet datę wraz z przesunięciem strefy czasowej.

SQL Server oferuje zarówno nowoczesne, precyzyjne typy (date, datetime2, datetimeoffset), jak i starsze (datetime, smalldatetime), które nadal są spotykane w starszych systemach.

Warto używać typu datetime2 a nie datetime, gdyż jest on dokładniejszy i bardziej efektywny pod względem oszczędności pamięci.

Warto również pamiętać o zapisywaniu daty w formacie yyyyMMdd, gdyż jest to format neutralny dla różnych ustawień regionalnych.

Typ znakowy – łańcuchy znaków i łańcuchy znaków Unicode

W SQL Server dane tekstowe przechowywane są jako łańcuchy znaków, które mogą być kodowane w ASCII lub Unicode.

Różnica polega na sposobie kodowania:

• łańcuchy znaków (char, varchar) kodowane w ASCII używają pojedynczego bajtu na znak (1 bajt) i są przeznaczone głównie dla języka angielskiego lub innych języków opartych na alfabecie łacińskim
• łańcuchy znaków Unicode (nchar, nvarchar) używają dwóch bajtów na znak (2 bajty) i mogą przechowywać znaki ze wszystkich języków, w tym polski, chiński, arabski czy emoji.

Od wersji SQL Server 2019 typ varchar może również przechowywać Unicode jako UTF-8.

Ciągi binarne

Ciągi binarne to specjalny typ danych w SQL Server służący do przechowywania informacji w postaci surowych danych binarnych – czyli zer i jedynek, które nie reprezentują tekstu, lecz np. pliki, obrazy,  dokumenty, certyfikaty, dane szyfrowane albo niestandardowe formaty danych używane przez aplikacje.

Typy danych specjalnego przeznaczenia

SQL Server poza klasycznymi typami danych — jak liczby, tekst czy daty — oferuje również zestaw typów specjalnych, które służą do przechowywania bardziej złożonych struktur danych, takich jak dane przestrzenne, hierarchie, identyfikatory unikalne, dane binarne o automatycznej wersjonowalności, a nawet dane w formacie JSON lub XML.

Te typy są wykorzystywane w zaawansowanych aplikacjach biznesowych, geolokalizacji, systemach raportowania, grafach, replikacji, analizie danych i integracji systemów. Ich odpowiednie zastosowanie może znacznie uprościć projektowanie bazy danych i zwiększyć jej możliwości.

W starszych wersjach SQL Server dane JSON przechowuje się jako nvarchar.

Łączenie wyrażeń różnych typów w MS SQL Server

W zapytaniach SQL czasami potrzebujemy połączyć dane z kolumn różnego typu np. tekst z liczbą, liczbę z datą, varchar z nvarchar czy int z float. SQL Server w takich przypadkach próbuje automatycznie dopasować typy danych, wykonując tzw. konwersję niejawnie (ang. implicit conversion).

Gdy napotka dwa różne typy danych w jednej operacji (np. dodawanie, porównywanie, łączenie tekstu), SQL Server konwertuje jeden z nich na typ, który ma wyższy priorytet według wewnętrznej hierarchii typów danych. Przykładowo, nvarchar ma wyższy priorytet niż varchar, a float wyższy niż int.

Przykłady łączenia typów:

• łączenie tekstu z liczbą:

  SELECT 'Zamówienie nr: ' + CAST(123 AS varchar);

• łączenie varchar z nvarchar

  SELECT N'Cena: ' + '99.99';

  W tym przypadku varchar zostanie automatycznie skonwertowany do nvarchar, ponieważ Unicode ma wyższy priorytet.

• łączenie daty z tekstem

  SELECT 'Aktualna data: ' + CAST(GETDATE() AS varchar);

Automatyczna konwersja może spowolnić zapytania, zwłaszcza w klauzulach WHERE, JOIN, gdyż uniemożliwia użycie indeksów.

W niektórych przypadkach SQL Server może wykonać konwersję, która prowadzi do utraty precyzji (np. float na int).

Porównując nvarchar z varchar, warto pamiętać o różnicy w kodowaniu i potencjalnych problemach z sortowaniem.

Jawna konwersja za pomocą funkcji CAST() lub CONVERT() zwiększa kontrolę nad sposobem zmiany typu. Informacje na temat tych funkcji znajdziesz w naszym artykule SQL Server funkcje CAST, CONVERT, FORMAT.

Priorytety typów danych

Poniżej lista hierarchii typów danych w SQL Server, uporządkowana według priorytetu (precedence) – od typu o najwyższym do typu o najniższym priorytecie:

1. user-defined data types (typy definiowane przez użytkownika)
2. json
3. sql_variant
4. xml
5. datetimeoffset
6. datetime2
7. datetime
8. smalldatetime
9. date
10. time
11. float
12. real
13. decimal
14. money
15. smallmoney
16. bigint
17. int
18. smallint
19. tinyint
20. bit
21. ntext
22. text
23. image
24. timestamp
25. uniqueidentifier
26. nvarchar (w tym nvarchar(max))
27. nchar
28. varchar (w tym varchar(max))
29. char
30. varbinary (w tym varbinary(max))
31. binary (lowest)

Typy danych SQL Server tworzone przez użytkownika

W Microsoft SQL Server typy danych tworzone przez użytkownika (ang. user-defined data types, UDT) umożliwiają standaryzację struktury danych w bazie oraz poprawę spójności i czytelności kodu.

Są szczególnie przydatne w dużych projektach, gdzie wiele tabel korzysta z tych samych typów informacji, np. numerów telefonów, identyfikatorów czy oznaczeń statusów. Przykładowo, zamiast wielokrotnie deklarować kolumny typu VARCHAR(11) dla numeru telefonu, można utworzyć własny typ danych

CREATE TYPE Telefon FROM VARCHAR(11);

W poleceniu:

• CREATE TYPE Telefon – tworzymy nowy typ danych o nazwie Telefon
• FROM VARCHAR(11) – nowy typ będzie oparty na istniejącym typie VARCHAR(11), czyli ciągu tekstowym o maksymalnej długości 11 znaków

Aby zobaczyć utworzony typ w Object Explorer w środowisku SQL Server Management Studio:

• kliknij prawym przyciskiem myszy na bazę danych, w której typ został utworzony – w naszym przykładzie jest to Northwind i wybierz opcję Refresh (Odśwież)

  

• na drzewie obiektów, kliknij kolejno plusy z lewej strony bazy Northwind, następnie Programmability, następnie Types i User-Defined Data Types

  

Przykład wykorzystania utworzonego przez użytkownika typu w zapytaniu:

CREATE TABLE Klienci (
    Id INT PRIMARY KEY,
    Numer_telefonu Telefon
);

Jaki jest cel tworzenia typów danych użytkownika?

Celem tworzenia typów danych użytkownika w SQL Server jest zapewnienie większej spójności, czytelności i łatwiejszego zarządzania strukturą danych w bazie.

Dzięki nim:

• możemy zachować spójność danych – zamiast za każdym razem wpisywać VARCHAR(11), możemy użyć np. nazwy typu Telefon. Dzięki temu mamy pewność, że wszędzie tam, gdzie jest numer telefonu, używamy tej samej długości i formatu.
• łatwiej odczytać co typ reprezentuje  – Telefon mówi wprost, co dana kolumna przechowuje, zamiast ogólnego VARCHAR(11).

Znasz już teorię dotyczącą typów danych, ale prawdziwa biegłość w SQL przychodzi wraz z praktyką. Jeśli chcesz przećwiczyć tworzenie własnych struktur danych i pisanie zapytań na praktycznych zadaniach, zapraszamy na nasze kursy SQL. To idealne miejsce, aby pod okiem ekspertów zamienić zdobytą wiedzę w konkretne umiejętności.

Michał Pietrasik
Administrator baz danych

Udostępnij wpis: